EMED’den engelli emekliliği raporu: “Hak kayıpları sistematik hale geliyor”
Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED), 7538 Sayılı Kanun'un ardından engellilerin emekliliklerinde yaşadıkları bölgelerde tutulan raporlarla halkla paylaşıldı. Haziran 2026 tarihli gelişmeler, başvurular, anket sonuçları ve bireysel bildirimler üzerinden yeni piyasaya sürülen sonuçlar değerlendirildi.
EMED Başkanı Nazlı Tetik'in öncülüğünde önerilen raporda, engelliler emekliliğe erişimde karşılaştıkları zorlukların ortaya konulması ve ortak sorunun öğrenilmesinin belirlenmesi amaçlandı.
Araştırmaya 200 kişi katıldı
Dernek çalışmalarının 200 kişi katıldı. Katılımcıların yüzde 82,4'ü erkek, yüzde 17,6'sı kadınlardan oluşurken, yüzde 79,5'inin 40 yaşında ve üzerinde olduğu belirtildi.
Rapora göre yüzde 97,1'inin sağlık kuruluşu raporunda, yüzde 85,8'inin ise vergi indirim belgesi bulunuyor.
EMED, söz konusu verilerin önemli bölümünün geçmiş yıllardaki resmi belgeleriyle engelli açıklamalarda değerlendirildiğini gösterdiğini ifade etti.
“Katılımcıların yüzde 72,2'si emekliliğe çok yakındı”
Araştırmada dikkat çeken başlıklardan biri, değişiklikler öncesindeki ayrılma durumları oldu.
Buna göre yüzde 29'u emeklilik şartlarını tamamlamış durumdayken, yüzde 43,2'sinin emekliliği bir harf az süre kaldığı belirtildi. Yüzde 27,8'lik kesimin ise emekliliğine dair bir harf fazla sürenin bulunduğu kaydedildi.
EMED, bu sayede yüzde 72,2'sinin düzenlemesinin emeklilik hakkına sahip olduğu ya da emekliliğe oldukça yaklaşmış kişilerden oluştuğunu bildirdi.
Gelir oranlarına dikkat çekildi
Raporda, 7538 Sayılı Kanun sonrasında değerlendirmelerde yüksek geri ödeme tutarlarıyla karşılaşıldığı iddiası ileri sürüldü.
EMED'in paylaştığı paylaşılan çalışma gücü kaybına ilişkin değerlendirmelerde geri dönüş oranı yüzde 83,4, itirazların Yüksek Sağlık Kurulu aşamasındaki geri dönüş oranı ise yüzde 88,8 olarak hesaplandı.
Dernek, sonuçlandırılmış dosyalarda getiri oranlarının yüzde 97'nin üzerinde çıktığını öne sürdü.
Ekonomik kayıp ve çalışma
Raporda, emeklilik başvurularında devam edeceğinin ekonomik ve sosyal hayatlarına da yansıdığı belirtildi.
Katılımcıların yüzde 76,7'si gelir kaybı yaşadığını, yüzde 64,4'ü çalışmayı sürdürmek zorunda kaldığını, yüzde 14,4'ü ise işsiz kaldığını bildirdi.
Katılımcıların beyanlarına göre 139 kişi emekli olamamış, 95 kişi psikolojik olarak etkilenmiş, 74 kişi sağlık sorunlarının olumsuz etkilendiği ve 58 kişi işsiz kalmayı ifade etmiştir.
Ayrıca 57 kişinin sağlık sorunlarına rağmen sürdürmek zorunda kaldığını, 52 kişinin gelir kaybı yaşadığını, 10 kişinin ise daha önce kalmaktan emekliliğinin iptal edildiğini belirtti.
Ağır sağlık sorunları bulunan kişiler de raporda yer aldı
Çalışmada değişiklik, kalp hastalıkları, kanser, hareket kısıtlılığı ile görme ve işitme kaybı gibi farklı sağlık sorunları bulunan kişilerin beyanlarına da yer verildi.
Bazı mevcut, uzun süren sorunlarda değerlendirilmelerine rağmen ayrılma aşamalarında farklı dönemlerle karşılaştıklarını ifade etti. Bazı başvurular ise emekliliğe kısa süre boyunca kala mevzuat değişiklikleri nedeniyle planlarının bozulması ve çalışma hayatlarının devam etmesi gerektiği aktarıldı.
EMED'den “öngörülebilir sistem” programı
EMED, raporun sonuçlanması durumunda ortaya çıkan münferit başvurular olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savundu.
Dernek, verilerin benzer sorunlarla karşılaşıldığını, geniş bir bölümün bulunduğu yere işaretlendiğini belirterek, elden gelen sosyal güvenlik haklarının korunmasını istedi.
EMED ayrıca emeklilik sisteminin daha adil, eşit, öngörülebilir ve erişilebilir hale getirilmesinde yer aldı.
Derneğin mesajı ise raporun temel özetini özetledi: Engellilerin yararlanabileceği sosyal güvenlik ve emeklilik hakları, açık ve güvence güvencesi ödemeleriyle korunmalı.
