EMED’den engelli emekliliği raporu: “Hak kayıpları sistematik hale geliyor”
Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED), 7538 Sayılı Kanun’un ardından engelli bireylerin emeklilik süreçlerinde yaşandığını belirttiği sorunlara ilişkin hazırladığı raporu kamuoyuyla paylaştı. Haziran 2026 tarihli çalışmada, başvurular, anket sonuçları ve katılımcıların bireysel beyanları üzerinden yeni uygulamanın etkileri değerlendirildi.
EMED Başkanı Nazlı Tetik’in öncülüğünde hazırlanan raporda, engelli bireylerin emekliliğe erişimde karşılaştıkları güçlüklerin ortaya konulması ve ortak sorun alanlarının belirlenmesi amaçlandı.
Araştırmaya 200 kişi katıldı
Derneğin çalışmasına 200 kişi katıldı. Katılımcıların yüzde 82,4’ü erkek, yüzde 17,6’sı kadınlardan oluşurken, yüzde 79,5’inin 40 yaş ve üzerinde olduğu belirtildi.
Rapora göre katılımcıların yüzde 97,1’inin sağlık kurulu raporu, yüzde 85,8’inin ise vergi indirim belgesi bulunuyor.
EMED, söz konusu verilerin katılımcıların önemli bölümünün geçmiş yıllarda resmi belgelerle engelli statüsünde değerlendirildiğini gösterdiğini ifade etti.
“Katılımcıların yüzde 72,2’si emekliliğe çok yakındı”
Araştırmada dikkat çeken başlıklardan biri, katılımcıların yasa değişikliği öncesindeki emeklilik durumları oldu.
Buna göre katılımcıların yüzde 29’u emeklilik şartlarını tamamlamış durumdayken, yüzde 43,2’sinin emekliliğine bir yıldan az süre kaldığı belirtildi. Yüzde 27,8’lik kesimin ise emekliliğine bir yıldan fazla süre bulunduğu kaydedildi.
EMED, böylece katılımcıların yüzde 72,2’sinin düzenleme yürürlüğe girdiğinde emeklilik hakkını elde etmiş ya da emekliliğe oldukça yaklaşmış kişilerden oluştuğunu bildirdi.
Ret oranlarına dikkat çekildi
Raporda, 7538 Sayılı Kanun sonrasında gerçekleştirilen değerlendirmelerde yüksek ret oranlarıyla karşılaşıldığı iddia edildi.
EMED’in paylaştığı verilere göre çalışma gücü kaybına ilişkin değerlendirmelerde ret oranı yüzde 83,4, itirazların Yüksek Sağlık Kurulu aşamasındaki ret oranı ise yüzde 88,8 olarak hesaplandı.
Dernek, sonuçlandırılmış dosyalarda ret oranlarının yüzde 97’nin üzerine çıktığını öne sürdü.
Ekonomik kayıp ve çalışma zorunluluğu
Raporda, emeklilik başvurularındaki sorunların bireylerin ekonomik ve sosyal hayatlarına da yansıdığı belirtildi.
Katılımcıların yüzde 76,7’si gelir kaybı yaşadığını, yüzde 64,4’ü çalışmaya devam etmek zorunda kaldığını, yüzde 14,4’ü ise işsiz kaldığını bildirdi.
Katılımcıların beyanlarına göre 139 kişi emekli olamadığını, 95 kişi psikolojik olarak etkilendiğini, 74 kişi sağlık durumunun olumsuz etkilendiğini ve 58 kişi işsiz kaldığını ifade etti.
Ayrıca 57 kişi sağlık sorunlarına rağmen çalışmayı sürdürmek zorunda kaldığını, 52 kişi gelir kaybı yaşadığını, 10 kişi ise daha önce bağlanan emekliliğinin iptal edildiğini belirtti.
Ağır sağlık sorunları bulunan kişiler de raporda yer aldı
Çalışmada felç, kalp hastalıkları, kanser, hareket kısıtlılığı ile görme ve işitme kaybı gibi farklı sağlık sorunları bulunan kişilerin beyanlarına da yer verildi.
Bazı katılımcılar, yıllarca engelli statüsünde değerlendirilmelerine rağmen emeklilik aşamasında farklı kriterlerle karşılaştıklarını ifade etti. Bazı başvurucular ise emekliliğe kısa süre kala mevzuat değişikliği nedeniyle planlarının bozulduğunu ve çalışma hayatını sürdürmek zorunda kaldığını aktardı.
EMED’den “öngörülebilir sistem” çağrısı
EMED, raporun sonuç bölümünde yaşanan sorunların münferit başvurular olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savundu.
Dernek, verilerin benzer sorunlarla karşılaşan geniş bir kesimin bulunduğuna işaret ettiğini belirterek, engelli bireylerin çalışma hayatı boyunca elde ettiği sosyal güvenlik haklarının korunmasını istedi.
EMED ayrıca emeklilik sisteminin daha adil, eşit, öngörülebilir ve erişilebilir hale getirilmesi çağrısında bulundu.
Derneğin mesajı ise raporun temel yaklaşımını özetledi: Engelli bireylerin sosyal güvenlik ve emeklilik hakları, açık ve güvence altına alınmış kriterlerle korunmalı.
