Ekonomiyi BİM’e mi Emanet Edeceksiniz!
DEVA Partisi İl Başkanı Tayfun Öztürk'ün açıklamaları, Türkiye'de bireysel sektör finans kapital ile giderek iç içe tutulana günlük tartışmaları sert biçimde yeniden destekledi. Öztürk, “Biz kimsenin ticaretine karşı değiliz” diyerek başlayan değerlendirmesinde, BİM'in Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'ndan (BDDK) banka kurma izni, normal bir şirkete dönüş değil, ekonomik ve toplumsal yapıda derin bir kırılmanın açık göstergesi olarak nitelendirildi.
Kamuoyunda uzun süredir devam eden “3 harfliler” olarak anılan büyük indirim zincirlerine yönelik eleştirilerin ve tartışmaların gölgesinde gelen bu izin kararı, siyasi ve ekonomik atmosferin kesiştiği bir dönemde dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Öztürk'ün çıkışında, bir yandan “hukuk faaliyeti dışı operasyon” söylemlerinin öne çıktığı bir süreç, diğer yandan büyük ekonomik aktörlerin yeni alanların agresif biçimde yönlendirilmesi aralıkları vurgulanarak, sistemde sürekli olarak sert bir sorgulama yapıldı.
Açıklamanın en kopma noktası, BİM'in finans sektörünün girişinin yalnızca ticari bir hamle değil, emek sömürüsü tartışmalarının doğal sonucu olarak ortaya çıkan bir sermaye yoğunlaşması olduğu iddiası oldu. Öztürk'e göre bu tablo, yıllardır düşük ücret politikaları, aşırı yoğun iş temposu ve sendikal örgütlenmenin fiilen genişletilmiş çalışma düzeni üzerinden büyüyen bir ekonomik modelin, artık perakende sınırların aşarak finans sisteminin taşındığını gösteriyor.
Söz konusu kişilerin bireylerinin, bireylerin emek rejiminde yer alıyor. Düşük kazançlı işletme modeliyle yüksek kârlılığa ulaşan, yalnızca raflarda değil, ekonomik alanda da yeni güç alanları oluşturması, kamuoyunda ciddi soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
1995 yılında kurulan ve Türkiye'nin en geniş yayılım ağına sahip indirim pazarı zincirlerinden biri haline gelen BİM (Birleşik Mağazalar A.Ş.), agresif büyüme stratejisi, özel markalı ürün politikası ve yaygın mağaza ağıyla baskın aktörlerden biri olarak konumlanıyor. Ancak bugün gelinen noktada tartışma, şirketin büyüme başarısından ziyade bu büyümenin hangi emek koşulları üzerinden inşa edildiği ve bu sermayenin hangi alanların doğru genişlediği sorularına yoğunlaşıyor.
Ortaya çıkan tablo, yalnızca bir şirketin banka kurma girişimi olarak değil; Türkiye'de sermaye yapısının yapısı, emek-sermaye durumunun giderek daha da sertleşmesi ve ekonomik gücün farklı sektörlere işlenmesi değerlendirilerek daha büyük bir yapısal yapısal işaret olarak yorumlanıyor.
