ARAŞTIRMACI YAZAR EKREM HAYRİ PEKER'DEN TARİH TEZLERİNE YENİ BİR BAKIŞ: “ANADOLU VE AVRASYA'NIN KAYIP İZLERİ”
Araştırmacı yazar Ekrem Hayri Peker, tarih dünyasında uzun yıllardır tartışılan Avrasya, Anadolu ve Mezopotamya medeniyetlerinin kökenlerine ilişkin dikkat çekici değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşırken, Türk tarihinin bilinen sınırlarının çok ötesine uzanan yeni bir araştırma çalışmasının hazırlıkları içerisinde olduğunu açıkladı. Peker, özellikle Batı merkezli tarih anlayışının, Avrasya coğrafyasında yaşamış birçok topluluğu çeşitli kategoriler altında incelemesine rağmen Türklerin ve Turani kavimlerin insanlık tarihindeki rolünün yeterince araştırılmadığını savunuyor.
Tarih literatüründe uzun yıllar boyunca Avrasya ve Orta Doğu halklarının “Sami”, “Ari”, “Kafkas” ya da “Asyatik” gibi kavramlarla sınıflandırıldığını belirten Peker, buna karşın Turani halkların medeniyet tarihindeki etkilerinin çoğu zaman göz ardı edildiğini ifade ediyor. Ona göre son yıllarda ortaya çıkarılan arkeolojik bulgular, yeni kazılar ve çeviri eserler, insanlık tarihine ilişkin mevcut kabullerin yeniden değerlendirilmesini gerektirecek önemli veriler sunuyor.
MEZOPOTAMYA VE MISIR MEDENİYETLERİNİN KÖKENLERİ TARTIŞILIYOR
Peker’in dikkat çektiği en önemli başlıklardan biri, Mezopotamya ve Mısır medeniyetlerinin kuruluş süreçleriyle ilgili alternatif tarih tezleri oldu. Araştırmacı yazar, çeşitli arkeolojik bulgular, çivi yazılı belgeler ve farklı coğrafyalarda yapılan kazı çalışmalarından elde edilen verilerin, bu büyük uygarlıkların oluşumunda Turani toplulukların etkisine işaret ettiğini öne sürüyor.
Özellikle Türkmenistan’daki Anev bölgesinin tarih öncesi kültür merkezlerinden biri olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Peker, Avrasya'nın doğusundan batısına doğru gerçekleşen göç hareketlerinin yalnızca nüfus hareketi olarak değil, aynı zamanda kültür, teknoloji ve medeniyet transferi olarak da ele alınması gerektiğini vurguluyor.
AVRUPA'DAKİ TAŞ ANITLAR VE KURGANLAR DİKKAT ÇEKİYOR
Araştırmalarında Avrupa'nın çeşitli bölgelerinde bulunan taş anıtlar ve mezar yapıları üzerinde duran Peker, Türk kültürünün önemli unsurlarından biri olarak kabul edilen kurgan geleneğinin yalnızca Orta Asya ve Avrasya bozkırlarıyla sınırlı olmadığını ifade ediyor.
Batı Avrupa'dan Balkanlar'a, Karadeniz havzasından Anadolu içlerine kadar uzanan geniş coğrafyada kurgan benzeri mezar yapılarının bulunduğunu belirten Peker, bu durumun tarih öncesi kültürel etkileşimlerin sanılandan çok daha geniş bir alanı kapsadığını ortaya koyduğunu dile getiriyor.
Bugün Anadolu'nun birçok bölgesinde bulunan ve Batılı araştırmacılar tarafından “tümülüs” olarak adlandırılan anıtsal mezarların da bu çerçevede yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunan Peker, özellikle Frig ve Lidya dönemlerine ait mezar yapılarının kültürel süreklilik açısından önemli ipuçları taşıdığını kaydediyor.
KURT SEMBOLÜ, BALBAL VE YEŞİM TAŞI İZLERİ
Peker'in çalışmalarında üzerinde durduğu bir diğer konu ise Türk kültürüne özgü kabul edilen semboller ve gelenekler. Kurt motifi, balbal geleneği, yeşim taşı kullanımı ve bazı toplumsal yapı özelliklerinin yalnızca Orta Asya coğrafyasında değil, Pelasglar, Troya, Etrüskler ve Daklar gibi eski Avrupa topluluklarında da görüldüğünü belirten araştırmacı yazar, bu benzerliklerin daha kapsamlı akademik çalışmalarla incelenmesi gerektiğini ifade ediyor.
Bu tür kültürel unsurların tarih boyunca farklı toplumlar arasında nasıl yayıldığının ve hangi yollarla aktarıldığının araştırılmasının, Avrasya tarihine ilişkin yeni perspektifler kazandırabileceğini vurgulayan Peker, disiplinler arası çalışmaların önemine dikkat çekiyor.
KARADENİZ VE ANADOLU'DA ÖN TÜRK İZLERİ İDDİASI
Karadeniz Bölgesi ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da çok sayıda kaya resmi, petroglif ve tarih öncesi kalıntının bulunduğunu belirten Peker, bu eserlerin önemli bölümünün Türk tarihi açısından yeterince değerlendirilmediğini savunuyor.
Özellikle Batı Anadolu'nun tarih öncesi dönemlerine ilişkin çalışmaların yetersiz kaldığını ifade eden Peker, bölgede yer alan çok sayıdaki tümülüs, kaya anıtı ve arkeolojik merkezin yeni yöntemlerle yeniden incelenmesi gerektiğini söylüyor.
Araştırmacı yazara göre Anadolu, yalnızca Hititler, Frigler, Lidyalılar, Yunanlar ve Romalılar üzerinden okunamayacak kadar zengin bir geçmişe sahip. Bölgenin tarih öncesi kültür katmanlarının ayrıntılı biçimde incelenmesi, insanlık tarihine ilişkin birçok bilinmeyen noktayı aydınlatabilir.
RUNİK YAZI VE ANADOLU ARASINDAKİ OLASI BAĞLANTILAR
Peker'in dikkat çektiği bir diğer konu ise Balkanlar üzerinden Anadolu'ya gelen eski toplulukların kullandığı yazı sistemleri ile Türklerin tarih boyunca kullandığı Runik karakterler arasındaki olası ilişkiler.
Bu konuda yeterli akademik araştırmanın bulunmadığını belirten Peker, eski yazı sistemleri arasındaki benzerliklerin karşılaştırmalı dilbilim ve epigrafi çalışmalarıyla daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini ifade ediyor.
YENİ KİTABIN ODAĞINDA GÖBEKLİTEPE'DEN BALKANLAR'A UZANAN TARİH YOLCULUĞU VAR
Son yıllarda Türkçeye çevrilen yabancı kaynakların sayısındaki artış, uluslararası arkeolojik kazılardan gelen yeni veriler ve yayımlanan bilimsel çalışmaların kendisini yeni bir araştırmaya yönlendirdiğini belirten Ekrem Hayri Peker, hazırlıklarını sürdürdüğü eserinde Göbeklitepe'den başlayarak Çatalhöyük, Anadolu, Trakya ve Balkanlar'a uzanan geniş bir coğrafyadaki tarih öncesi toplulukları inceleyeceğini açıkladı.
Peker'in çalışması, tarih yazımında uzun yıllardır kabul gören tezlerin dışında kalan görüşleri gündeme taşırken, Anadolu ve Avrasya'nın kadim geçmişine ilişkin yeni tartışmaların da kapısını aralamayı hedefliyor. Göbeklitepe'den Balkanlar'a uzanan binlerce yıllık tarih yolculuğunda Turani toplulukların izlerini araştıracak olan eser, tarih meraklıları ve araştırmacılar tarafından şimdiden merakla bekleniyor.
Uzmanlar ise bu tür tezlerin arkeoloji, antropoloji, tarih ve dilbilim alanlarında yapılacak kapsamlı bilimsel çalışmalarla desteklenmesinin önemine dikkat çekerken, Anadolu'nun insanlık tarihindeki merkezi rolünün her geçen gün yeni keşiflerle daha da netleştiğini vurguluyor
